W 2025 r. w Małopolsce u 20 tys. osób zdiagnozowano boreliozę. Mieszkańcy regionu częściej chorowali na kleszczowe zapalenie mózgu. Przeciw KZM można zaszczepić się w aptece lub u lekarza POZ.
Kleszcze to drobne pajęczaki, które możemy spotkać nie tylko w lesie, ale także w parku, ogrodzie, na działce czy łące. Największą aktywność przejawiają od wczesnej wiosny aż do początku jesieni.
Ukąszenie kleszcza jest bezbolesne, może się jednak wiązać z ryzykiem groźnych chorób odkleszczowych.
Liczba osób z chorobami odkleszczowymi w Małopolsce rośnie. Nasza analiza pokazuje, że w ubiegłym roku do lekarzy rodzinnych, poradni specjalistycznych i szpitali w Małopolsce z ich powodu zgłosiło się ponad 20 tys. osób. W porównaniu z 2020 rokiem to wzrost o 15 procent.
Borelioza
Najczęstszą chorobą przenoszoną przez kleszcze jest borelioza. To choroba bakteryjna, powodowana przez krętki Borrelia. Jej nosicielami są tylko niektóre kleszcze. Może rozwijać się przez miesiące, a nawet lata. Nieleczona grozi powikłaniami neurologicznymi, zaburzeniami serca czy chorobami stawów. U chorych w ciągu 1- 6 tygodni od ukąszenia często pojawia się charakterystyczny rumień wędrujący – owalna zmiana, która w miarę upływu czasu powiększa się. Rozwojowi choroby mogą także towarzyszyć objawy grypopodobne – gorączka, zmęczenie, bóle głowy, uczucie rozbicia. W Małopolsce w 2025 r. zachorowało na nią 19,9 tys., w 2020 r. chorych było 17,2 tys.
Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM)
W Małopolsce w 2025 r. na kleszczowe zapalenie mózgu zachorowało ponad dwa razy więcej osób niż w 2020 r. W 2020 r. KZM zdiagnozowano u 36 osób, w ubiegłym roku już niemal u 100 pacjentów.
Kleszczowe zapalenie mózguto wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego. U większości osób przebiega bezobjawowo, ale może przyjąć postać dwufazową. Podczas I fazy występuje zwykle gorączka, ból głowy i zmęczenie, natomiast podczas II mogą pojawić się objawy zapalenia opon mózgowych: sztywność karku, zaburzenia świadomości, porażenia mięśni.
Szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu
W przypadku KZM dostępne jest skuteczne szczepienie ochronne, które zalecane jest szczególnie pracownikom leśnym, rolnikom i osobom często przebywającym na łonie natury. To szczepienie zalecane, odpłatne. Można się na nie zgłosić do poradni POZ, a w przypadku osób dorosłych także do aptek, które mają umowę z NFZ na wykonywanie szczepień. Lekarz rodzinny lub farmaceuta bezpłatnie zakwalifikuje do szczepienia, wystawi receptę i poda preparat, natomiast koszt szczepionki musimy pokryć z własnych środków.
W małopolskich aptekach skorzystało z niego od sierpnia 2025 r. do lutego 2026 r. ponad 500 osób.
Profilaktyka
W zapobieganiu ukąszeniom kleszczy kluczowe znaczenie ma odpowiedni ubiór podczas spacerów w miejscach, gdzie można trafić na kleszcza – długie spodnie, skarpetki, pełne buty, koszulka z długim rękawem, czapka. Sprawdzą się również środki odstraszające kleszcze. Po powrocie do domu należy zdjąć i wytrzepać ubranie oraz dokładnie obejrzeć całe ciało. Jeśli kleszcz przyczepił się do skóry, kluczowe znaczenie ma jego szybkie usunięcie. Im dłużej pajęczak ma kontakt z krwią człowieka, tym większe jest bowiem ryzyko zakażenia.
W aptekach są dostępne narzędzia do bezpiecznego i skutecznego, samodzielnego usuwania kleszczy. W przypadku trudności np. pozostania większego fragmentu kleszcza w ciele, należy zgłosić się po pomoc lekarza – przychodni podstawowej opieki zdrowotnej lub punktu nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.
Polecamy
