Listopadowy poranek w naszych stronach ma w sobie coś wyjątkowego. Gdy mgła powoli podnosi się nad doliną Raby, a na bocheńskich i brzeskich ulicach powiewają pierwsze biało-czerwone flagi, rozpoczynamy kolejny dzień w naszym nowym, codziennym cyklu. W dzisiejszej „Kartce z kalendarza” zaglądamy w przeszłość ziemi, po której chodzimy, sprawdzamy imieninowe tradycje i sprawdzamy, ile czasu zostało nam jeszcze do zgaśnięcia 2026 roku.
Dziś jest środa, 11 listopada. Kalendarz przypomina nam nieubłaganie, że to już 315. dzień roku. Do jego ostatecznego finału pozostało równo 50 dni. Jesień wchodzi w swoją najbardziej dojrzałą, chłodną fazę, a w powietrzu powoli zaczyna się już czuć nieuchronną bliskość nadchodzącej zimy.
Kiedy myślimy o 11 listopada 1918 roku, przed oczami mamy najczęściej Warszawę, Józefa Piłsudskiego przejmującego władzę wojskową i nastroje w stolicy. Ale gdybyśmy cofnęli się o ponad wiek i przeszli ulicami Bochni czy Brzeska, zobaczylibyśmy zupełnie inną dynamikę wydarzeń.
W naszej części Małopolski wolność nie czekała na oficjalne depesze z Warszawy. Proces zrzucania austriackiego jarzma w powiecie bocheńskim i brzeskim zaczął się już pod koniec października. Gdy nadszedł ten symboliczny 11 listopada, na naszych ziemiach od dawna działały już polskie komitety, a z budynków publicznych zrzucono dwugłowe cesarskie orły. Tego samego dnia tysiące kilometrów stąd, we francuskim lesie Compiègne, przypieczętowano rozejm kończący I wojnę światową. Dla dziesiątek tutejszych rodzin oznaczało to jedno: koniec bezsennych nocy i nadzieję na powrót synów oraz mężów powołanych pod przymusem do austro-węgierskich pułków.
Dawni mieszkańcy Solnego Grodu i okolic Brzeska zapamiętali tamte dni nie tylko przez pryzmat wielkiej polityki, ale przede wszystkim niezwykłego przeczucia, że dzieje się coś przełomowego. W kronikach i wspomnieniach z tamtego okresu przewija się jeden motyw – ogromny entuzjazm, ale i niepewność. W sklepach brakowało podstawowych produktów, zimy były wyjątkowo chłodne, a jednak ludzie wychodzili na rynki naszych miast, by po prostu porozmawiać i upewnić się, że to nie jest tylko piękny sen. W tamtych listopadowych dniach rodziła się wspólnota, której ślady znajdujemy w lokalnych historiach do dziś.
„Naród, który nie zna swojej przeszłości, nie zasługuje na przyszłość.”
– przypominał przed laty Józef Piłsudski, a te słowa w przestrzeni lat brzmią dzisiaj wyjątkowo mocno.
Listopad od wieków pachniał nie tylko opadłymi liśćmi, ale i świętomarcińską tradycją. 11 listopada to jeden z najbardziej obfitych w życzenia dni w roku, a prym wśród dzisiejszych solenizantów wodzi oczywiście Marcin.
Postać św. Marcina z Tours, który według legendy podzielił się swoim płaszczem z żebrakiem, stała się symbolem chłodnego początku zimy i dobrego serca. W wielu domach w Bochni i Brzesku na stołach pojawiają się dziś tradycyjne wypieki i rogalikowy aromat. Obok Marcinów, swoje imieninowe święto obchodzą dzisiaj również Bartłomiej, Teodor, Anastazja oraz Helena. Wszystkim jubilatom z naszych okolic składamy serdeczne życzenia. Niech ten chłodny dzień przyniesie Wam sporo ciepła i energii do działania.
Niezależnie od tego, czy spędzacie dzisiejszą środę na lokalnych uroczystościach, spacerze alejkami parku, czy po prostu przy domowej kawie. Życzymy Wam spokojnego, dobrego dnia. Niech ten listopadowy czas będzie okazją do zatrzymania się na chwilę i spojrzenia na nasze otoczenie z nieco większą uważnością. Do zobaczenia jutro w kolejnej kartce z kalendarza!
